Dişlerin Kenarında Çentikler Neden Oluşur?

Dişlerin kenarında çentikler özellikle diş eti çizgisine yakın bölümünde küçük oyuklar, çentikler veya V şeklinde aşınmalar fark edilebilir. Bu görünüm her zaman diş çürüğü anlamına gelmez. Çürük olmadan meydana gelen bu tür diş dokusu kayıpları, diş hekimliğinde genel olarak çürüksüz servikal lezyonlar kapsamında değerlendirilebilir.

Bu çentikler tek bir nedenden kaynaklanmayabilir. Sert ve yanlış fırçalama alışkanlıkları, asitlerin diş yüzeyini zayıflatması ve zaman içerisinde oluşan mekanik aşınma birlikte rol oynayabilir. Bu nedenle yalnızca görüntüye bakarak nedenin belirlenmesi yerine diş hekiminin diş yüzeyini, diş eti seviyesini, beslenme alışkanlıklarını ve ağız bakım yöntemini birlikte değerlendirmesi gerekir.

Dişlerdeki Çentikler Genellikle Nerede Görülür?

Bu tür aşınmalar çoğunlukla dişin kron bölümü ile kök yüzeyinin birleştiği, diş eti çizgisine yakın alanda görülür.

Lezyonlar:

Küçük bir oluk,

Yuvarlak yüzey kaybı,

V veya kama şeklinde çentik,

Diş eti hizasında ince bir kanal

şeklinde fark edilebilir.

Bazı kişilerde yalnızca tek bir dişte bulunurken bazı kişilerde birden fazla dişte benzer aşınmalar oluşabilir. Çürüksüz servikal lezyonları inceleyen klinik araştırmalarda bu bölgelerde farklı şekil ve büyüklüklerde doku kayıpları gözlenmiştir.

Dişte Çentik Oluşması Çürük Anlamına mı Gelir?

Hayır. Diş yüzeyindeki her oyuk veya çentik çürük değildir.

Diş çürüğünde ağızdaki bakterilerin oluşturduğu asitler diş dokusunun mineral kaybetmesine neden olur. Çürüksüz aşınmalarda ise farklı mekanik veya kimyasal faktörler söz konusudur.

Ancak aynı bölgede hem aşınma hem de çürük bulunması mümkündür. Özellikle diş eti çekilmesi sonucunda kök yüzeyi açığa çıkmışsa bu bölgenin çürük açısından da değerlendirilmesi gerekir. NIDCR, diş eti çekilmesiyle açığa çıkan kök yüzeylerinin çürüyebileceğini belirtmektedir.

Sert Diş Fırçalamak Çentik Oluşturabilir mi?

Dişlerin çok sert ve uzun süre aynı bölgede yatay hareketlerle fırçalanması diş eti çizgisine yakın bölgelerde mekanik aşınmaya katkıda bulunabilir.

Özellikle:

Fırçaya aşırı kuvvet uygulamak,

Sert ileri-geri hareketler yapmak,

Aynı bölgeyi uzun süre fırçalamak,

Diş eti hattını sürekli zorlamak

istenmeyen mekanik etkilere yol açabilir.

NIDCR, dişlerin nazik ve küçük dairesel hareketlerle temizlenmesini ve sert ileri-geri fırçalamadan kaçınılmasını önermektedir.

Dişler Daha Sert Fırçalanınca Daha İyi Temizlenir mi?

Hayır.

Diş temizliğinin etkili olması için yüksek kuvvet uygulamak gerekmez. Sert fırçalama daha iyi plak temizliği anlamına gelmediği gibi diş eti ve diş yüzeylerinin gereksiz mekanik kuvvete maruz kalmasına neden olabilir.

Diş fırçasının kılları diş eti çizgisine doğru yönlendirilerek küçük ve kontrollü hareketlerle tüm diş yüzeyleri temizlenmelidir. NIDCR de dişlerin nazikçe fırçalanmasını önermektedir.

Asitli Yiyecek ve İçecekler Çentik Oluşumunu Etkiler mi?

Asit maruziyeti dişin mineral yapısının kimyasal olarak çözünmesine yol açabilir. Bu durum dental erozyon olarak adlandırılır.

ADA, dental erozyonu bakterilerden kaynaklanmayan asitlerin dişin sert dokusunu çözmesi sonucunda meydana gelen ilerleyici ve geri dönüşü olmayan mineral kaybı olarak tanımlamaktadır.

Sık tüketildiğinde risk oluşturabilecek ürünler arasında:

Gazlı içecekler,

Enerji içecekleri,

Spor içecekleri,

Asitli meyve suları,

Ekşi ve asitli atıştırmalıklar

bulunabilir. Özellikle asitli içeceklerin gün boyunca sık sık tüketilmesi dişlerin asitle temas süresini artırabilir.

Reflü Dişlerde Aşınmaya Neden Olabilir mi?

Evet. Asit yalnızca besinlerden gelmez.

Gastroözofageal reflü sırasında mide asidi ağıza ulaşarak diş yüzeyleriyle tekrar tekrar temas edebilir. ADA, reflüyü dental erozyon için önemli iç kaynaklı risk faktörlerinden biri olarak belirtmektedir.

Açıklanamayan ve ilerleyen diş aşınmaları bulunan kişilerde reflü öyküsünün de değerlendirilmesi gerekebilir.

Diş Sıkma ve Gıcırdatmanın Etkisi Var mı?

Diş sıkma ve gıcırdatma sırasında dişlere yüksek kuvvetler uygulanabilir. Dişlerin birbirine sürtünmesi özellikle çiğneme ve kesici yüzeylerde aşınmaya neden olabilir.

Diş eti hizasındaki kama biçimli çentiklerin yalnızca sıkma veya kapanış kuvvetlerinden kaynaklandığını söylemek ise doğru değildir. Klinik araştırmalarda oklüzal faktörlerle servikal lezyonlar arasındaki ilişki incelenmiş olsa da bu lezyonların oluşumunda birden fazla mekanizmanın birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle diş sıkma öyküsü bulunan hastalarda çene kasları, diş yüzeylerindeki genel aşınma ve kapanış ilişkisi de muayene sırasında incelenebilir.

Çentik Oluşan Diş Neden Hassaslaşır?

Dişin dış bölümündeki mine veya kök yüzeyindeki koruyucu yapı kaybedildiğinde altındaki dentin tabakası açığa çıkabilir.

Bu durumda özellikle:

Soğuk su,

Sıcak içecekler,

Tatlı yiyecekler,

Asitli ürünler,

Diş fırçasının teması

kısa süreli hassasiyet oluşturabilir.

ADA, ileri erosif diş aşınmasının dentinin açığa çıkmasına ve diş hassasiyetine yol açabileceğini belirtmektedir.

Diş Eti Çekilmesiyle Çentik Aynı Şey midir?

Hayır.

Diş eti çekilmesi, diş etinin kök yönünde geri çekilerek kök yüzeyinin görünür hâle gelmesidir.

Çentik ise dişin sert dokusunda meydana gelen fiziksel madde kaybıdır.

Ancak iki durum birlikte görülebilir. Diş eti çekildiğinde kök yüzeyi daha açıkta kalır ve hasta diş eti hizasındaki yüzey değişikliklerini daha kolay fark edebilir. Ayrıca açığa çıkan kök yüzeylerinde çürük riski de bulunur.

Dişte Çentik Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Bazı çentikler aynada kolaylıkla görülebilirken başlangıç seviyesindeki lezyonlar hasta tarafından fark edilmeyebilir.

Olası belirtiler şunlardır:

Diş eti hizasında V şeklinde oyuk,

Dişe dokunulduğunda yüzeyde basamak hissi,

Soğuk hassasiyeti,

Fırçalarken hassasiyet,

Diş eti kenarında renk değişikliği,

Dişin boyun bölümünde incelme,

Diş eti çekilmesi.

Kesin değerlendirme klinik muayene ile yapılmalıdır.

Çentik Zamanla Büyür mü?

Bazı lezyonlar uzun süre belirgin değişiklik göstermeyebilirken bazıları zaman içerisinde ilerleyebilir.

İlerleme hızı:

Ağız bakım alışkanlıklarına,

Asit maruziyetine,

Dişin bulunduğu bölgeye,

Mevcut diş eti çekilmesine,

Mekanik kuvvetlere

göre değişebilir.

Dental erozyon ilerleyici olduğunda diş dokusunda geri dönüşü olmayan kayıplara neden olabilir. Bu nedenle görünümün zaman içerisinde değişip değişmediğinin takip edilmesi önemlidir.

Dişteki Çentik Kendiliğinden Düzelir mi?

Kaybedilmiş diş dokusu kendiliğinden yeniden büyümez.

Ancak her çentiğin mutlaka dolgu ile kapatılması gerekmez. Küçük, ilerlemeyen ve şikâyet oluşturmayan lezyonlar diş hekimi tarafından takip edilebilir.

Tedavi kararı:

Lezyonun büyüklüğü,

İlerleme gösterip göstermediği,

Hassasiyet,

Estetik beklenti,

Dişin yapısal durumu

gibi faktörlere göre verilmelidir.

Dişteki Çentikler Nasıl Tedavi Edilir?

Öncelikle çentiğin neden oluştuğu belirlenmeye çalışılır. Çünkü yalnızca yüzeyi kapatmak, devam eden risk faktörlerini ortadan kaldırmayabilir.

Hassasiyet kontrolü

Belirgin doku kaybı bulunmayan ancak hassasiyet oluşturan durumlarda florürlü veya hassasiyet azaltmaya yönelik ürünler değerlendirilebilir.

NIDCR, florürlü diş macununun dişin sert dış yüzeyini güçlendirmeye yardımcı olduğunu belirtmektedir.

Kompozit dolgu

Daha belirgin çentiklerde diş rengindeki kompozit materyaller kullanılarak kaybedilen yüzey yeniden şekillendirilebilir.

Dolgu özellikle hassasiyetin kontrol edilemediği, doku kaybının ilerlediği veya estetik açıdan belirgin sorun oluşturan uygun vakalarda değerlendirilebilir.

Ağız bakım alışkanlığının düzenlenmesi

Sert fırçalama alışkanlığı bulunuyorsa doğru fırçalama tekniğinin öğrenilmesi tedavinin önemli bir parçasıdır.

NIDCR, dişlerin günde iki kez florürlü diş macunuyla ve nazik hareketlerle fırçalanmasını önermektedir.

Asit maruziyetinin azaltılması

Asit erozyonu bulunuyorsa sık tüketilen asitli içecek ve yiyeceklerin azaltılması gerekebilir.

ADA, erosif diş aşınmasının yönetiminde asit kaynaklarının belirlenmesini ve maruziyetin azaltılmasını önermektedir.

Asitli İçeceklerden Sonra Ne Yapılmalı?

Asitli yiyecek veya içecek tüketildikten sonra ağzın suyla çalkalanması, asidin ağızdan uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.

Asit teması sonrasında diş yüzeyi geçici olarak yumuşayabileceği için dişleri hemen sert biçimde fırçalamak yerine bir süre beklemek tercih edilir. ADA, asitli içeceklerden sonra suyla çalkalama ve fırçalamadan önce yaklaşık bir saat bekleme gibi koruyucu öneriler sunmaktadır.

Çentik Oluşumunu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Dişlerin boyun bölgelerini korumaya yardımcı olmak için:

Dişlerinizi sert biçimde ovalamayın.

Nazik ve kontrollü fırçalama hareketleri kullanın.

Florürlü diş macunu tercih edin.

Asitli içecekleri sık tüketmeyin.

Asitli içecekleri ağızda uzun süre bekletmeyin.

Sürekli reflü şikâyetiniz varsa ilgili hekime başvurun.

Diş sıkma veya gıcırdatma belirtileriniz varsa diş hekiminize bildirin.

Düzenli diş hekimi kontrollerini aksatmayın.

Nazik fırçalama, florürlü diş macunu ve düzenli diş hekimi kontrolü NIDCR tarafından temel ağız bakım önerileri arasında yer almaktadır.

Hangi Durumlarda Diş Hekimine Başvurulmalı?

Diş eti hizasında fark edilen küçük bir çentik her zaman acil bir problem anlamına gelmez. Ancak aşağıdaki durumlarda muayene önerilir:

Çentik giderek büyüyorsa,

Soğuk hassasiyeti artıyorsa,

Dişte ağrı bulunuyorsa,

Diş eti belirgin şekilde çekilmişse,

Birden fazla dişte benzer aşınmalar oluşuyorsa,

Dişin rengi değişiyorsa,

Çentik çok derin görünüyorsa,

Diş yüzeyinde kırık oluşuyorsa.

Diş aşınmasının erken döneminde nedenin belirlenmesi, daha ileri diş dokusu kaybının sınırlandırılmasına yardımcı olabilir.

Sonuç

Dişlerin özellikle diş eti hizasında oluşan çentikler her zaman çürük değildir. Bu bölgelerdeki doku kaybı; mekanik aşınma, sert fırçalama alışkanlıkları ve asit erozyonu gibi birden fazla faktörün etkisiyle gelişebilir.

Çentikler küçük olduğunda yalnızca takip yeterli olabilirken hassasiyet, ilerleyen doku kaybı veya estetik sorun bulunduğunda farklı tedavi seçenekleri değerlendirilebilir. En önemli nokta, yalnızca görünen çentiği kapatmak değil, oluşumuna katkıda bulunan faktörleri de belirlemektir.

Dent Titanyum İzmit’te diş eti hizasındaki aşınma ve çentikler; diş yüzeyleri, diş eti seviyesi, hassasiyet, ağız bakım alışkanlıkları ve olası asit maruziyeti birlikte değerlendirilerek incelenebilir.

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve tanı veya kişiye özel tedavi önerisi yerine geçmez. Dişlerinizde yeni oluşan veya giderek büyüyen çentikler, hassasiyet ya da ağrı bulunuyorsa diş hekimi muayenesi önerilir.